Căn cứ vào “Đại học sử ký toàn thư” của Ngô Sỹ Liên, “Lịch triều hiến chương” của Phan Huy Chú, “Chín đời Chúa 13 đời vua Nguyễn” – NXB Thuận Hoá- 1998, “Hùng Vương dựng nước” – NXB KHXH – 1973, … Đối chiếu với tộc phả họ Phan ở hai nhà thờ Hải Dương – Hải Phòng và Yên Thành – Nghệ An, … chúng ta có cơ sở khẳng định dòng dõi họ Phan ở Việt Nam có từ thời Hùng Vương thứ 18 và ông Phan Tây Nhạc là người họ Phan đầu tiên của Việt Nam.
Chuyện kể rằng Hùng Vương thứ 18 tức Hùng Duệ Vương (258 TCN) đã phong cho ông Phan Tây Nhạc làm Tây Nhạc đại vương.
Sử liệu của đại học sỹ Nguyễn Bính soạn năm 1572 khớp với truyền thuyết ở Đình Xuân Phương, Hà Nội, nói về việc vua Hùng đã gả cháu ngoại (Hoa Dung – con gái công chúa Ngọc Hoa) cho Phan Tây Nhạc.
Phan Tây Nhạc là người đất Ái Châu (vùng sông Mã – Thanh Hóa). Ông là người cầm quân đánh đuổi quân Thục Phán, giữ yên bờ cõi cho vua Hùng. Khi đó, vợ ông là bà Hoa Dung thì nấu cơm phục vụ tướng sỹ.
PV
